Mijn ervaringen

Ruim 25 jaar heb ik gewerkt in de zorg voor verstandelijk gehandicapten. In die jaren natuurlijk samengewerkt en contact gehad met vele medewerkers. In de dienst Recreatie en Vrije Tijd had ik in de loop der jaren enkele collega's, met wie nauw samengewerkt werd om de activiteiten te organiseren en uit te voeren.

Een van die collega's belde mij zondag op met het bericht dat haar man P. onverwachts was overleden. Ook privé hadden we zo nu en dan wel eens contact, dus haar man kende ik ook. Mijn voormalige collega Fr. zou het fijn vinden als ik de uitvaart zou willen begeleiden en natuurlijk heb ik meteen ja gezegd. Het afscheid van P. zou plaatsvinden in een protestans kerkje met aansluitend een crematie.

Een prachtig kerkje, een mooie entourage waar gedaan en gezegd kon worden wat de familie wilde. Geen opgelegde regels, geen dit wel en dat niet. Nee, een gastvrij ontvangst, waar wij dan ook met respect gebruik van hebben gemaakt.

Door Fr., haar kinderen, familie en collega's van het werk van P., waren er teksten en muziek en betrokkenheid van velen.

Zoals zo vaak een onverwachts afscheid. Maar door een goed contact, open stellen naar elkaar toe, een goede sturing geven, was ook dit afscheid een goed afscheid. De moeilijke tijd komt nog, het verlies en gemis zal elke dag voelbaar zijn, maar een eerste stap is hierin genomen.

Ik ben vereerd dat ik dat ook voor (voormalige) collega's mag doen.

In het Duits!

In de loop der jaren heb ik al diverse afscheidsvieringen tweetalig mogen verzorgen. Zo ook weer een weekje geleden. De mevrouw waarvan toen afscheid genomen is, had speciaal om mij gevraagd. Zij kende mij uit mijn woonplaats en had al een uitvaart van een dorpsgenoot meegemaakt, die ik verzorgd had én die in het Duits gehouden werd. Mevrouw was ook van Duitse afkomst, woonde al bijna 40 jaar in Nederland, maar wilde graag voor haar familie dat een gedeelte in de Duitse taal uitgesproken zou worden. Op zich geen probleem.

Ik schrijf en stel de plechtigheid dan toch eers in het Nederlands op en vertaal dan de relavante teksten in het Duits. Deze keer had ik de hulp van mijn stagiaire Roelie, die ook goed Duits spreekt en schrijft.

Door de plechtigheid tweetalig te laten plaatsvinden, spreek je alle aanwezigen aan.

Het is niet zo dat ik elke tekst tweemaal uitspreek, maar sommige teksten in het Nederlands en de andere teksten in het Duits.

Mevrouw wist vantevoren goed wat ze wilde. Had haar wensen heel  duidelijk gemaakt aan echtgenoot, zoons en aan mij en zo is de plechtigheid ook verlopen. Voor de nabestaanden was het goed om het te doen zoals zij gewild heeft.

Ik zou het fijn vinden om nog vaker een dienst in het Duits of in ieder geval tweetalig te doen. Toch eens kijken wat de mogelijkheden over de grens zijn.

De afscheidsceremonies die ik mag begeleiden betreffen natuurlijk mensen die ik vantevoren niet ken. Ik word benaderd door een uitvaartonderneming met de vraag of ik dan en dan een plechtigheid kan voorgaan.

Toch komt het ook regelmatig voor dat ik voor het overlijden wordt benaderd. Ik heb hierover al enkele malen geschreven.

Heel apart is als dat het geval is voor een familielid en wel een neef die ik al vanaf mijn kinderjaren ken en waarmee ik veel opgetrokken hebben. Deze neef en naamgenoot (onlangs op 57-jarige leeftijd overleden) was zeker in mijn lagere schooltijd een jongen waarmee ik veel speelde en veel mee op trok. Hij was verstandelijk gehandicapt en later werd het contact wel minder, maar we hielden elkaar in het oog. Nadat hij 36 jaar thuis had gewoond kwam hij terecht in een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking en dat was ook de plek waar ik jarenlang gewerkt heb als medewerker vrije tijd.

Enkele jaren geleden vroegen zijn broers en zus (mijn neven en mijn nicht dus) of ik het afscheid van Tiny wilde voorbereiden, zodat als hij zou te komen overlijden, alles geregeld was. Die opdracht heb ik, samen met een mij goed bekende uitvaartleidster, aangenomen en feitelijk alles vantevoren geregeld.

Tiny overleed op zondagavond op de groep waar hij woonde en samen met familie, groepsleiding en medebewoners heb ik zijn afscheid vorm en inhoud gegeven.

Heel apart, want Tiny was mijn neef, mijn naamgenoot, mijn vriend, en de betrokkenheid was anders, intenser dan anders. Een aantal mensen dachten dan ook, toen zij het overlijdensbericht lazen, dat ik overleden was.

Met zijn heengaan is ook een gedeelte van mijn verleden en dat van mijn familie, heengegaan. Mooi was het dat we tijdens het afscheid foto's te zien kregen van Tiny, van mijn familie, dat voor alle aanwezigen heel herkenbaar was.

Zijn levensverhaal was gedeeltelijk mijn levensverhaal. Ik ben blij dat mijn familie mij gevraagd heeft zijn afscheid te verzorgen. Ik vind ook dat ik alleen het had moeten/mogen doen.

Tiny is weer bij zijn ouders, bij mijn oom en tante en we hebben op een goede manier afscheid van hem genomen.

Dank je Tiny dat je een deel van mijn leven was.

In week 33, vlak voor mijn vakantie, werd ik door een uitvaartonderneming benaderd om het afscheid te verzorgen van mw. M. van den Heuvel uit W. Er schoot mij wel door het hoofd dat ik een familie Van den Heuvel uit W. van vroeger kende, maar verder niets.

Tijdens het eerste contact met enkele broers werd er wat over en weer gepraat en zo ook over het feit dat zowel de familie Van den Heuvel en het gezin School vele kinderen had. "Ben jij dan een broer van Jan School?" Deze vraag kon ik positief beantwoorden. "Kom jij dan uit Overlangel?" Ook daarop was mijn antwoord ja en toen bleek dat deze familie dé familie Van den Heuvel was die na het overlijden van hun vader in 1963 uit Overlangel naar W. verhuisd zijn. Eén van de jongste zoons is net zo oud als ik en hoewel het vele jaren geleden is, bewaar ik fijne herinneringen aan onze kindertijd samen.

Toen was het ijs helemaal gebroken en kon ihet niet meer stuk. Samen met de kinderen van de overledene, samen met broers en zussen en schoonzussen en zwagers is er een mooi afscheid ontstaan.

Fijn was het om met mensen die ik al zo lang niet meer had gezien, zo snel weer contact te hebben en het (korte) gezamelijke verleden te delen.

Dit werk brengt je in contact met vele mensen, maar het is bijzonder om juist hen te ontmoeten die je al lang niet meer gezien hebt.

Toeval bestaat niet. Het moest zo zijn dat ik hier terecht kwam en het voelde goed.

‘Gewoon een mooi afscheid’

Tiny School viert eerste lustrum als ceremonieleider bij uitvaarten

Door Patrick Kerkhoff

SIEBENGEWALD - Vijf jaar geleden behaalde Tiny School het diploma ‘Ritueel begeleiden bij afscheid’ en sindsdien begeleidde hij bijna tweehonderd afscheidceremonies. “Het mooiste is een afscheid dat past bij zowel de overledene als de nabestaanden.”

Organiseren zit bij Tiny School in de genen, hij werkte een kwart eeuw voor Dichterbij - voorheen Vizier/Maria Roepaan - en organiseerde daar veel activiteiten voor mensen met een verstandelijke beperking. Nu organiseert hij nog steeds activiteiten, maar dan op een ander vlak. “Een uitvaart is ook een activiteit, alleen dan een droevige.” Tiny is sinds vijf jaar actief als ritueelbegeleider bij afscheid, maar noemt zichzelf liever ceremonieleider bij afscheid. “Bij ritueelbegeleider denken mensen snel aan iets zweverigs, maar dat is het helemaal niet”, aldus de in Siebengewald woonachtige ondernemer, “zelf ben ik ook maar een gewone jongen!”

Concentreren

Tiny’s beroep wordt vaak verward met dat van een uitvaartverzorger, maar dat is een heel andere discipline. “Een uitvaartverzorger houdt zich bezig met de logistiek rondom een uitvaart, dus dat de overledene en de nabestaanden op een bepaald moment op een bepaalde plaats zijn, bijvoorbeeld bij de avondwake of de uitvaart. Ik hou me daarentegen bezig met hetgeen daarna komt: de afscheidsceremonie.” Tiny merkt op dat er uitvaartondernemingen zijn die beide rollen op zich nemen, maar hij houdt dit bij voorkeur gescheiden. “Doordat ik me alleen bezighoud met het vormgeven van het afscheid, kan ik me daar ook volledig op concentreren en dat komt de ceremonie ten goede.”

Automatisme

Volgens Tiny houden mensen bij een uitvaart vast aan hetgeen ze kennen. “Vaak uit automatisme, maar ook uit onwetendheid wat er allemaal mogelijk is.” Achteraf blijkt vaak dat nabestaanden niet tevreden terugkijken op het afscheid van een overledene en dat ze het graag anders hadden willen invullen. “En juist de nabestaanden zijn zo belangrijk bij een afscheid, want zij moeten verder met hun leven.” Het automatisme van de mensen begint vaak al bij het bepalen van de locatie van de afscheidsdienst. “Er zijn veel meer opties dan alleen de kerk en de aula van het crematorium. In principe mag een dienst overal gehouden worden en de locatie draagt voor een belangrijk deel bij aan hoe de aanwezigen het afscheid ervaren.”

Persoonlijk

In de meeste gevallen wordt Tiny pas ingeschakeld als de uitvaartverzorger al een eerste bezoek heeft gebracht aan de nabestaanden. “Heel veel zaken zijn dan al geregeld en dat is jammer, niet alleen de locatie en de rouwkaarten, maar ook de tijdsduur van een afscheidsdienst en die is - vooral bij een crematorium - vaak erg kort als je de dienst op een mooie manier wilt invullen.” Tiny geeft er de voorkeur aan om de ceremonie een persoonlijk tintje te geven. “Bij iemand die schilderde kun je de kist omringen met eigen schilderijen en bij een overleden fanfarelid hoort natuurlijk een optreden van de fanfare.”

Uitvaart.tv

Meestal zijn het de uitvaartondernemingen die na het horen van de wensen van de nabestaanden contact met Tiny opnemen, maar ook steeds meer mensen rechtstreeks. “En dat is het fijnste, want zo kan ik het totale afscheid tot één geheel maken.” Het is niet zo dat het dan altijd een ceremonie wordt met veel ‘toeters en bellen’. “Nee, het moet gewoon een mooi afscheid zijn.” Wie benieuwd is naar de mogelijkheden doet er goed aan een kijkje te nemen op de website www.uitvaart.tv. “Zij hebben ook een filmpje gemaakt over mij. Dit geeft een goed beeld van mijn werk en op de site staan nog veel meer korte films met informatie voor een goed afscheid.”

www.tinyschool.nl

Onderschrift foto: Tiny School bij zijn woning in Siebengewald. “De totale uitvaart moet één geheel zijn, dat is belangrijk.” Foto: Patrick Kerkhoff

In 2010 vier ik mijn eerste lustrum als Ceremonieleider bij afscheid. Nadat ik in 2005 de opleiding Ritueel begeleiden bij afscheid met succes afsloot en mijn baan als medewerker Vrije Tijd in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking beëindigde, ben ik voortvarend aan de slag gegaan.

Ter gelegenheid van dit 5-jarig bestaan heb ik een interview gehad met Patrick Kerkhoof, freelance journalist voor o.a. diverse huis aan huisbladen en dit werd op 2 juli 2010 gepubliceerd in de Weekendkrant regio Boxmeer - Cuijk - Gennep.

Onlangs mocht ik het afscheid verzorgen van een te vroeg geboren tweeling. Nog voor de 24e week zwangerschap werden de twee geboren. Een jongentje was al enkele weken daarvoor overleden, wat ouders al wisten. Ook hun tweede zoontje was niet levensvatbaar en heeft slechts enkele uren geleefd.

Omdat de ouders familie, vrienden en bekenden altijd op de hoogte heeft gehouden van het verloop van de zwangerschap, de vreugde bij het nieuws dat het twee op komt waren, de verdriet dat een gestorven was, het intense verdriet toen bleek dat ook het tweede kindje het zeker niet zou redden. Vreugde en verdriet had men al met elkaar gedeeld en dat wilden de ouders nu ook. Zij vroegen mijn hulp daarbij.

De beide kinderen zijn in besloten kring begraven en daags erna hebben we een herdenkingsbijeenkomst gehouden voor familie, vrienden en bekenden. Met ruim 140 mensen waren we samen om ouders maar ook elkaar tot steun en troost te zijn.

Wat men al eerder met elkaar gedeeld had, kwam hier allemaal samen en is een groede hulp om samen verder te gaan.

Op internet is steeds meer informatie te vinden over afscheid nemen en de mogelijkheden daarbij. En dat ook steeds meer in beeld en geluid.

Zo heb ik onlangs mijn dienst mogen toelichten voor Uitvaart.tv en dat resultaat kunt u zien via deze link http://www.youtube.com/watch?v=2vbZdxKKi_Y.

In een ruimte van begraafplaats Zorgvliet in Amsterdam werden door BKD media opnames gemaakt van het gesprek dat Femke Karel met mij had.

In enkele minuten wordt getoond wat ik kan betekenen voor nabestaanden omlijst met beelden van mijn persoonlijk symbool, mijn fiets.

In een ontspannen sfeer werden de opnames gemaakt en er was een prettige samenwerking met Femke, de medewerkers van BKD Media en Peter van Schaijk van Uitvaartbranche.nl, die deze serie van produktdemonstraties via internet met verve promoot.

Inmiddels zijn al vele filmpjes van produkten en diensten gemaakt en via internet, o.a. uitvaart.tv en uitvaartbranche.nl te zien.

Zeker de moeite waard om te bekijken, maar zeker ook om zelf een te laten maken.

Het afscheid van A. In stijl naar het crematorium gebracht.

Kort na de zomervakantie 2009 heb ik het afscheid verzorgd van een goede vriendin van mij M. Hier had zij zelf bij leven om verzocht om ook zeker te weten dat het verliep zoals zij het gewenst had. Aan de meeste wensen heb ik, samen met de nabestaanden, gehoor gegeven, maar er ook zeker onze eigen inbreng aan gegeven.

Nu, april 2010 was het tijd om haar as te verstrooien. Samen met haar man had ik een mooi en dierbaar plekje uitgezocht en op een mooie zondagmorgen was het dan zover. In aanwezigheid van de broer en schoonzus van M., mij en haar man is de as uitgestrooid op het strand bij een vijver, in de buurt van de plek waar M. ruim 30 jaar heeft gewerkt. De as werd vrijwel direct opgenomen door het zand en de regen die in de daaropvolgende nacht viel, heeft er zeker voor gezorgd dat zij volledig is opgenomen in de natuur.

Het toeval wil dat daags te voren ook een vriendin gecremeerd is. A. Deze A. had samen met M. en haar man (en anderen natuurlijk) deel uitgemaakt van een koor en vele malen samen opgetreden en zijn nu nog te horen op een plaat en cd.

Ook dit afscheid van A. verliep volgens de (weinige) wensen die van haar bekend waren. Crematie en hier naar toe in een witte koets met 4 witte paarden. Een prachtig beeld en volgens de belangstellenden hoorden dit helemaal bij A.

De crematie was met woorden en muziek uitgezocht en uitgesproken door vriend, bekenden en familie en was een mooi afscheid. Mijn dochters, die A. ook kenden, waren hierbij aanwezig, en zeker ook geraakt.

Het blijft bijzonder en raakt je anders om voor bekenden het afscheid te verzorgen en dit samen met nabestaanden die je al langer kent, voor te bereiden en uit te voeren.